2017/05/27

Iruñeko Alde Zaharrean barna paseoan

Udaberriko egun goxoak aprobetxatzeko, Iruñeko Alde Zaharra gozatzera atera gara klasetik. Ikasleek haien txoko maiteenen inguruko informazioa bildu eta landu dute, eta horiek bisitatzera joan gara. Hemen dituzue, zuek ere gozatzeko.


Barbazana ingurabidea
Labriteko bastioian hasten da eta Redineko bastioian bukatzen da. Labriteko bastioiaren ondoan ikusten ahal ditugu bi pilota leku: Labrit eta Jito alai.
Labritetik katedralera joaten bagara, ikusten ahal dugu eraikuntza teknika berezi bat. Oso zaharra da. Erdi aroan erabiltzen zen. Teknika horrek “Opus spicatum” du izena. Barbazanan teknika horren adibide interesgarria bat ikusi dezakegu.

Opus spicatum Barbazanan
Aurrerago, Barbazana kaperaren atzealdea ikusten ahal dugu. Bertan, bobeda gotiko ikaragarria dago, eta Barbazan apezpikuaren hilobia (Arnaldo Barbazan 1319-1355). Ingurabidean barna joaten bagara ikusten ahal ditugu bi auzo: Txantrea (arbolen atzean dago) eta Arrotxapea, eta herri txiki bat: Antsoain. Arrotxapea populazio haundiena duen auzoa da. Ingurabidearen bukaeran ikusten ahal ditugu bi toki interesgarri. Lehenengo Zaldi zuria dago, eta gero Redineko bastioia dago. Egun, Zaldi Zuria toki berezia da jendearetzat, udan musika entzun eta pote bat hartzen ahal dugu-eta. Oso hurbil dago Redineko bastioia. Hemendik ikusten ahal dugu Ezkaba mendia. Redingo bastioiaren ondoan, orain dela ehun urte, gutxi gora behera, sokak egiten zituzten kordeleroek.

Bistak Redingo Bastioitik.



San Jose plaza
Izurdeen iturria
San Jose plaza Redin eta Nabarreria artean dago, eta Iruñeko leku interesgarrienetako bat da. Lasaia da. Plazaren erdian iturri bat dago. Iturri hau izurdeen iturria da, eta lehen udaletxearen atzean kokatua egon zen, gainera iturri hau iruñeko faroladun iturri bakarra da.

Hemen "Sal si puedes" kalea dago, ez du irteerarik eta. Iruñeko jendeak "Sal si puedes y entra si te dejan" esaten du, kalearen amaiaren Karmeliten komentua dagoelako. Florenzio Ansoleaga arkitektuak egin zuen 1899 - 1901 urteen artean. Katedralari itsatsita, musikariaren etxea dago. Etxe hau iruñeko eraikin zibil zaharrena da, erdi aroko garaikoa, eta bertan katedraleko misikaria bizi zen. Plazan hilabete bakoitzaren lehen larunbatean "arkakusoen merkatua" egiten da. Antzinako gauzak saltzen dira. Erosleak eta saltzaileak etortzen dira gauza politak eskuratzera. San Jose ateak plazari izena ematen dio. Ate hau gotikoa da, eta 1425ean eraiki zuten. Bertan, birginiaren korontzako eta santuen irudiak ikus ditzakegu.


Katedraleko San Jose atea


Frantziako atea edo Zumalakarregiren atea
Frantziako atea edo Zumalakarregiren atea Iruñeko toki politena da, dudarik gabe.


Eskuinaldean, aldapan barna igotzen bagara, Zaldi Zuria aurkituko dugu, eta ezkerraldean harresiak daude. Bi toki hauetatik Iruñerriko bista izugarriak daude, eta aldapan behera jaisten bagara XVI. mendean gaudela ematen du. Iruñeko harresietako iparraldeko atea da. Ate hau Iruñera sartzeko seietako bat zen harresiek hiria erabat inguratzen zutenean. Orain, egunero, frantziatik etortzen diren erromesak ate honetatik sartzen dira. Frantziako atea da seietatik leku berean kokatuta jarraitzen duen bakarra; besteak edo desagertu ziren edo lekuz aldatu ziren. XVI. mendean, erregeorde batek, Alburquerquekko Dukeak, eraiki zuen; harresiak bezala, Nafarroako konkista eta gero. XVIII. mendean, Felipe V.ak beste ate bat eraiki zuen kanpoaldean, berdin berdin dago eta bere zubi altxagarria eta kateak ere bai. 1934an, Iruñeko Udalak izena aldatu zion eta "Zumalakarregiren atea" izena jarri zion (Tomas Zumalakarregi gudari karlista garrantzitsua izan zen eta 1833an ate hauetatik atera zen armada karlista zuzentzera, lehen gerran. Hala ere, Frantziako atea izena oraindik erabiltzen da.) Anekdota txiki bat: marka bat ikus dezakegu hemen, badakizue zer den? Marka hau zaindariaren etxearen teilatuaren marka da. Hemen zaindariak bizi ziren harresiak babesteko.

Frantziako atariko zaindariaren etxearen teilatuaren marka.
Atearen atzealdean, zaindariaren etxea ikus daiteke. Argazki hau Arrano elkartean dago ikusgai.

Maria kanpaia
Maria kanpaia katedraleko aurreadelko ipar dorrean dago. Bi metro eta erdi bider bi metro eta hogeitabosteko neurriak ditu. Estatuko bigarren handiena da. Hamar tona baino gehiagoko pisua du.


Pedro de Villanueva maisuak 1584an galdatu zuen, eta galdaketaren prodigioa da. Kantabrian egin zuen eta 200 km-ko bidaia egin zuen Iruñeraino. Egun berezi batzuetan jotzen dute, adibidez: Gabon gauean, gaueko hamabietan; San Blas egunean, San Fermin egunean... 40 aldiz urtean. Katedralean ez dago bera bakarrik, hamar ahizpa ditu. Bereziki La Gabriela, estatuko bolteo kanpairik pisutsuena eta zaharrena da. Nafarroa estatu independentea zela galdatu zuten. Erraten dute hileta doinua jo zutela 1521an Noaingo batailaren ondoren. Beno, baina hori beste afera bat da... Mariaren soinua 14 kilometrora iristen omen da, eta soinu horrek Iruñerriko mugak markatzen ditu. Egun, kutsadura akustikoaren erruz ez da entzuten Iruñerriko mugetan. Lehen, hori dela eta, Iruñeko gendeak esaten zuen kanpaiaren arabera 3 kuenko mota ezberdin zegoela:
– Soilik entzuten dutenak
– Ikusi bai, baina entzuten ez dunetak
– Ez ikusi eta ez entzun egiten ez dutenak. Hurrunen daudenak okerrenak ziren...

Maria kanpaiaren soinua noraino heltzen den egiaztatzen. Argazkia Labrit-ek.
Eta bukatzeko, nahi baduzue Maria kanpaia ikusi 151 eskaloi igo behar duzue. Animo!


Ibilbidea egin nahi baduzue, hementxe duzue mapan:


Powered by Wikiloc

2017/04/28

A2 | Zein zaila den elkarbizitza!

Halaxe da! Zein zaila den elkarbizitza!
Klasean bi elkarrizketa landu ditugu elkarrekin bizi diren biren artean, eta hemen dituzue entzungai errepaso moduan. Elkarrizketaren azpian, hutsuneak betetzeko ariketatxoa duzue.

Grabazioa

 Ariketa

Zein zaila den elkarbizitza!

2017/04/04

Xamarren hitzaldia euskaltegian: Etxea

Hau da zortea gurea!
Xamar euskaltegian


Arturo Campion euskaltegian, joan den asteartean martxoaren 21ean, Xamar idazle ospetsuak, Euskal Herriko etxeari buruz hitzaldia eman zuen.


Hitzaldia oso interesgarria izan zen, horregatik entzuleok gustura egon ginen.



Ez genekizkien gauza asko kontatu zizkigun. Adibidez:

  • Zuberoan, etxeak ezberdinak dira, etxebizitza eta lantokia edo ukuilua bananduta daudelakoz.
  • Iparraldeko etxe batzuetan, ate gainean, jabearen izena + “baita” jartzen dute.
  • Eraikitzeko erabili diren material berriak kontuan hartu dira etxeei izena jartzeko.
  • Lur eremu publikoan eraikitako etxeek bertan pasabide publikoa dute, jendea leku batetik bestera pasatzeko.
  • Euskal Herriko etxeko funtzionamendua matriarkatua zen.
  • Etxea herentzian etxeko alaba batek hartzen zuen askotan.
  • Etxe batzuetan, sukaldea eta ukuilua banatzen zuen horma ez zen betea; leiho bat zeukan behiek burua sartzeko eta sukaldetik bertatik jatera emateko.
  • Etxearen egitura, hasieran, zurezkoa zen, eta badirudi Alemaniatik iritsi zela, eraikitzeko modu berri bat izan zen.

Sagrariok egin zuen Xamarren aurkezpena


2017/03/03

A2 | Horrelakoa da bizitza!

Irudia hemendik hartua

Andreak orain dela gutxi bete ditu 18 urte. Lagunekin bidaia egin nahi du, baina ez du dirurik, eta gurasoei eskatu die. Lehenengo, aitarekin hitz egin du, eta gero amarekin. Aita azkar komentzitu du, baina ama berriz...

Entzun elkarrizketa, eta egin errepasorako ariketa.



Elkarrizketa


Ariketa

Horrelakoa da bizitza!

2017/02/28

Inauteriak euskaltegian

Pasa den ostegunean ikasleok inauteriak ospatu genituen. Aste osoan zehar prestatu genituen: ideiak, mozorroak, kantak eta abar.

DSC_4306a

Egun horretan, goizean, mozorrotu ondoren, ikaskideok beste garaia batzuetara joan ginen eta pertsonaia batzuen larruan sartu ginen: indioak, unaiak, piratak, pertsonaia arraroak, eta zoritxarrez, "jende berdeak" ere bai; orain dela hogeitahamasei urte "kolpea" egin zuten eta ikasle batzuek asko gogoratzen dugu hartatik. Kaka zaharra!

DSC_4348a

Festa gelaz gela ibili zen, gora eta behera, kantatzen, dantzatzen eta barre asko egin genuen.

Heldu nauzu urrundanik
gaua bidean emanik

Gaua bidean emanik eta
ihaute dela entzunik

Etxeko andere galanta
begia duzu xarmanta

Zure eskutik desira dugu
xingarra eta lukainka

DSC_4340a

Bukatzeko, hamaiketako handia egin genuen: patata-tortilla eta barazki-tortilla, urdaiazpikoa, gazta, gazta-pastela eta noski, ardoa. Dena oso ona zegoen.
Mahaiak garbitu eta gero, ikasle batzuk Noe tabernara joan ginen kafe bat hartzera eta besteak bizpahiru konbinatu hartzera joan ziren festa jarraitzeko.
Hori oso ongi dago, baina ez ahaztu, datorren asteazkenean, "errautsak hartu" behar direla.

Ikusi hemen eguneko irudi zenbait:


DSC_4306a
Zorionak ikaskide maiteok, festa oso polita izan zen eta. 
Eskerrik asko!
                                                           2017ko otsailaren 24an